|
poniedziałek, 15 grudnia 2008
Transport lotniczy na Wyspie Wielkanocnej
Jedynym lotniskiem na wyspie jest port lotniczy Mataveri. Pas startowy został w latach 80. XX wieku wydłużony na podstawie umowy między prezydentem Chile Augusto Pinochetem i prezydentem USA Ronaldem Reganem. Obecnie ma on 3.318 metry długości i jest zapasowym lądowiskiem dla promów kosmicznych.
niedziela, 26 października 2008
Park Narodowy Rapa Nui
Obszar 71.3 km² wyspy objęty jest ochroną w ramach Parku Narodowego Rapa Nui (Parque Nacional Rapa Nui). Park utworzono w 1935 roku, a w 1996 roku został on wraz ze znajdującymi się na jego terenie moai wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
czwartek, 07 sierpnia 2008
Valparaíso
Valparaíso - miasto w środkowym Chile położone u podnóża Andów, stolica regionu Valparaiso, ważny port nad Oceanem Spokojnym. Założone w 1536. W okresie kolonialnym ważny port i ośrodek gospodarczy wicekrólestwa Peru. W XVIII-XX wieku wielokrotnie niszczone przez trzęsienia Ziemi. W 1866 bombardowane przez flotę hiszpańską poczas wojny hiszpańsko-peruwiańskiej. W 1884 w Valparaiso zawarty układ chilijsko-boliwijski po wojnie o Pacyfik. Valparaiso w 1992 miało 227 tysięcy mieszkańców; jest drugim co do wielkości po Santiago miastem kraju. Przemysł metalowy, spożywczy, chemiczny,, włókniany, skórzany, cementowy; rafineria ropy naftowej; największy port handlowy na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej; morska baza wojenna; węzeł komunikacyjny; punkt startowy kolei transandyjskiej; połączenie kolejowe z Santiago; 2 uniwersytety (założone 1926 i 1928); muzeum. W 2003 roku zabytkowe dzielnice miasta Valparaíso zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
sobota, 24 maja 2008
Języki
Oficjalnym językiem Chile jest hiszpański, ale wciąż używa się także niewielkiej liczby języków indiańskich. Na północy ponad 20 tys. Indian mówi w ajmara, natomiast na południu około 400 tys. osób posługuje się językiem araukańskim, a 150 tys. – spokrewnionym z nim huilliche. Około 2200 osób porozumiewa się w rapanui – polinezyjskim języku z Wyspy Wielkanocnej. Chilijczycy w niektórych regionach opuszczają spółgłoski znajdujące się na końcu, a czasem nawet w środku wyrazu, co utrudnia odróżnienie liczby pojedynczej od mnogiej, np. las islas (wyspy) może być wymawiane jak la ila. Mówią oni także szybciej i mniej wyraźnie od innych mieszkańców Ameryki Łacińskiej, np.: zwyczajowe Quieres? (Chcesz?) brzmi w ustach Chilijczyka jak Querí?
czwartek, 17 kwietnia 2008
Olbrzym z Atacamy
14 km na wschód od Huary, na zboczu Cerro Unita, znajduje się 86-metrowy, prekolumbijski El Gigante de Atacama (Olbrzym z Atacamy). Najlepiej obserwować go z większej odległości, a już z pewnością nie należy się wspinać na zbocze, bo można go uszkodzić. Dojazd na miejsce taksówką albo samochodem.
wtorek, 08 kwietnia 2008
Chile
Chile położone jest w Ameryce Południowej i rozciąga się pasem na zachodnim wybrzeżu Oceanu Spokojnego pomiędzy Andami a Wybrzeżem Pacyfiku. Do Chile należy także około 300 przybrzeżnych wysp, wśród których najpopularniejsza jest Wsypa Wielkanocna oraz Juan Fernandez, Sala Y Gomez, San Ambrosio oraz San Felix i Ziemia Ognista. Klimat Chile jest bardzo zróżnicowany. Na północy panuje klimat gorący, a na południu polarny. Temperatury w północnej części kraju są najwyższe w lutym i wynoszą wówczas około 27°C. Północna część Chile zdominowana jest przez wyżyny i góry: Kordyliera Nadbrzeżna i Kordyliera Główna. W północnej części kraju znajduje się także pustynia Atakama. Głównym kierunkiem wycieczek last minute do Chile jest Santiago de Chile - stolica i zarazem największe miasto kraju, składające się w zasadzie z kilku miast. Na wakacje przyciąga turystów skupieniem zabytków, muzeami, katedrami, kościołami, ratuszami, pałacami oraz bliskością gór i atrakcyjnego wybrzeża. Santiago de Chile jest pełne zieleni także za sprawą czterech ogromnych parków, z których można podziwiać malownicze widoki na Andy. Sercem miasta jest Plaza de Armas otoczony przez najważniejsze zabytki i cieszące się dużym zainteresowaniem wśród przybywających tu na wakacje turystów. Ważnym punktem jest również deptak Paseo Ahumada oraz Pałac Mennicy, Kościół św. Franciszka, Klasztor Franciszkanów, Kościół św. Dominika i Mercado Central. Centrum nocnego życia jest dzielnica Bellavista. Jest to największe skupisko klubów nocnych, barów, dyskotek i restauracji.
poniedziałek, 03 marca 2008
Status obu płci
Kobiety i mężczyźni są równi wobec chilijskiego prawa. Kobiety są często wpływowe i aktywne w wielu sferach życia społecznego. W życiu prywatnym mężczyźni zazwyczaj nie spotykają się jedynie w swoim gronie - towarzyszą im żony lub dziewczyny, które w równym stopniu uczestniczą w konwersacjach. Ze względu na silną stratyfikację społeczną, kobiety z wyższej klasy mają o wiele więcej poważania, władzy i dostępu do dóbr niż mężczyźni z klas niższych. Mimo to generalnie kobiety mają niższy status niż mężczyźni. Widać to zwłaszcza na polu polityki.
czwartek, 28 lutego 2008
Gospodarka Chile
Początkowo Chile przyciągało kolonistów złotem znajdowanym w rzekach górskich. Gdy się wyczerpało, koloniści nastawili się na hodowlę bydła i uprawę ziemi. Ze względu na mało sprzyjające warunki do uprawy roślin tropikalnych Chile nie mogło się na nich wzbogacić. Kraj nabrał znaczenia wraz z początkiem XX w., kiedy rozwinęło się górnictwo rud metali (żelaza i miedzi). Obecnie Chile jest jednym z dynamiczniej rozwijających się państw Ameryki Południowej. Dobrze rozwinęło się rybołówstwo i przemysł rybny produkujący głównie karmę dla zwierząt, eksport. Jednak gospodarka kraju związana jest z przemysłem wydobywczym. Chile jest jednym z wiodących producentów i eksporterów miedzi. Największe kopalnie znajdują się w Chuquicamata i El Tenient. Pośrednio w procesie wydobycia i rafinacji miedzi uzyskuje się molibden, złoto i srebro. Wysunęła się na czoło w produkcji i eksporcie molibdenu. Chilijskie złoża saletry są największe na świecie. Wydobywane są w pasie nadbrzeżnym północnego Chile. Obecnie jednak zaczyna ona odgrywać coraz mniejszą rolę na świecie. Maleje wydobycie węgla kamiennego. Ropa naftowa i gaz ziemny wydobywany jest w północnej części Ziemi Ognistej. Rudy żelaza wydobywane na północy kraju min w El Carmen, Caldera, El Tofo. Prawie cała wydobyta ruda jest przeznaczona na eksport. Słabo jest rozwinięte rolnictwo ze względu na mało sprzyjające warunki przyrodnicze. Głównym rejonem uprawy ziemi jest Dolina Środkowochilijska (owoce, winorośl, zboża). Na północy uprawia się warzywa, rośliny przyprawowe i zboża. Z tych dwóch źródeł pochodzi eksport owoców. Współcześnie kraj nastawia się na sadownictwo, rezygnując z roślin przemysłowych.-. Chile, wykorzystując odpowiednie nasłonecznienie do uprawy winorośli, produkuje jedno z najlepszych win na świecie Większość produkowanej energii dostarczana jest przez elektrownie wodne. Geografia Chile
Chile rozciąga się wąskim pasmem pomiędzy Andami a wybrzeżem Pacyfiku. Stanowi ono najdłuższy kraj świata - rozciągłość południkowa wynosi ok. 4,3 tys. Km, natomiast największa szerokość terytorium wynosi 468 km. Na północy graniczy z Peru i Boliwią, na wschodzie z Argentyną, a na południu i zachodzie granicę wyznacza wybrzeże Oceanu Spokojnego. Północne Chile jest wyżynne i górskie. Przez kraj przebiegają ułożone południkowo łańcuchy górskie dwóch systemów andyjskich: na zachodzie Cordillera de la Costa (Kordyliera Nadbrzeżna), z najwyższym szczytem Colupo (2335 m n.p.m.) i na wschodzie główne pasmo Andów, z najwyższym szczytem Ojos del Salado (6880 m n.p.m.). Pomiędzy nimi położone jest tektoniczne obniżenie Doliny Środkowochilijskiej, w którego północnym krańcu znajduje się pustynia Atacama. Rejon doliny jest najbardziej zaludnionym obszarem kraju. Istnieją tu też najkorzystniejsze warunki do rozwoju rolnictwa. Północne i środkowe wybrzeże Pacyfiku jest słabo rozwinięte, w części zaś południowej wybrzeże chilijskie charakteryzuje się silnym urozmaiceniem linii brzegowej. Ma charakter fiordowy - liczne są wyspy, zatoki. Terytorium kraju obejmuje ok. 3000 wysp m.in. Chiloe, Campana, Wellington oraz leżące na otwartym morzu Wyspę Wielkanocną i Juan Fernandez. Klimat Chile jest bardzo zróżnicowany ze względu na znaczną rozciągłość południkową. Na północy kraju jest klimat zwrotnikowy, wybitnie suchy. W części środkowej kraju panuje klimat podzwrotnikowy, na południu klimat wilgotny oceaniczny strefy umiarkowanej, a na Ziemi Ognistej i w Patagonii klimat subpolarny. Dodatkowo na jego urozmaicenie wpływa konfiguracja terenu. Obecność Andów oraz Prądu Peruwiańskiego ma bardzo istotny wpływ na termikę Chile. Na wybrzeżu, w Andach i na wyżynie Atacama notuje się bardzo małą ilość opadów. Powstała pustynia Atacama, na której znane są obszary gdzie nigdy nie odnotowano opadów deszczu. Liczne cieplice - gorące źródła z temp. ponad 36º C, a nawet 85ºC stanowią ważne atrakcje przyrodnicze Chile. Cieplice i lecznicze wody mineralne występują w południowej części kraju, w regionie Lagos, i w pobliżu Santiago, oraz w obszarze regionu Antofagasta i Tarapaca. Ich występowanie łączy się z istnieniem na terenie kraju wulkanów. Szczyty ich stożków w Kordylierze Głównej Andyjskiej osiągające wysokość ponad 6 tys. m n.p.m. są pokryte lodowcami lub pokrywą śnieżną. Chile należy do obszarów aktywnych sejsmicznie. Między 31º a 45° szerokości geograficznej południowej, rozciąga się pas czynnych wulkanów i najbardziej sejsmiczna strefa kraju. Dwa najbardziej katastrofalne trzęsienia ziemi nawiedziły ten region w 1906 r. w Valparaiso, i w 1960r. w Valdivia. Sieć rzeczną tworzą liczne lecz krótkie rzeki wypływające z Andów. Ukształtowanie terenu praktycznie wyklucza istnienie większych rzek. Północna część pozbawiona jest stałej sieci wodnej. Tworzą się tam jedynie okresowe potoki. Występuje tu jednak najdłuższa rzeka w kraju - Loa. Jest ona wykorzystywana do sztucznego nawadniania okolicznych pól. Najgęstsza sieć rzek znajduje się w środkowej części kraju. Tutaj przepływa m.in. Bío Bío, Maipo, Rapel. Na południu rzeki są coraz krótsze, ale za to bardziej zasobne w wodę - najważniejsza z nich to Baker, posiadająca największy w kraju potencjał hydroenergetyczny. Liczne jeziora w południowej części kraju najczęściej są pochodzenia lodowcowego. Wśród tych stanowiących atrakcję turystyczną kraju należałoby wymienić: Villarica, Llanquihue, Panguipulli, Ranco, Rupanco, Todos los Santos. Najbardziej południową część Patagonii stanowi Ziemia Ognista. Nazwa związana jest z Indianami - dawnymi mieszkańcami archipelagu, którzy palili na brzegach liczne ogniska. Dostrzegli je pierwsi żeglarze i nazwali cały ten obszar Tierra de los Fuegos (Ziemia Ogni). Stanowi ona ziemię wichrów, mgieł i gwałtownych zmian pogody |
|